Propylthiouracil

Propylthiouracil zorgt ervoor dat uw schildklier minder snel werkt.

Artsen schrijven het voor bij een schildklier die te snel werkt. En soms bij een thyreotoxische storm.

• Propylthiouracil zorgt ervoor dat uw schildklier minder snel werkt.
• Bij een schildklier die te snel werkt. En soms bij een plotselinge, ernstige verergering van een te snel werkende schildklier, waardoor uw lichaam te veel schildklierhormoon aanmaakt (thyreotoxische storm).
• Slik de tablet met een half glas water.
• Kies vaste tijden waarop u dit medicijn inneemt. Dan vergeet u minder snel een tablet.
• U kunt last krijgen van huiduitslag, jeuk, spier- en gewrichtspijn, misselijk zijn en hoofdpijn. Ook kan de schildklier in uw hals groter worden (struma). Raadpleeg dan uw arts.
• Krijgt u last van koorts, keelpijn, blaasjes in de mond of neusbloedingen? Neem dan direct contact op met uw arts.
• Bent u zwanger? Of wilt u zwanger worden? Vraag aan uw arts of apotheker of u dit medicijn mag gebruiken.
• Geeft u borstvoeding? En gebruikt u 750 mg per dag of minder? U kunt dit medicijn veilig gebruiken. Gebruikt u meer dan 750 mg per dag? Dit medicijn komt in kleine hoeveelheden in de moedermelk. U kunt het best 2 uur wachten met het geven van borstvoeding nadat u dit medicijn heeft gebruikt. Overleg met uw arts of apotheker.

Te snel werkende schildklier

Klachten 
De schildklier maakt hormonen. Die helpen het lichaam om energie te halen uit het eten. Dit heet stofwisseling.

Als de schildklier te snel werkt, komen er te veel schildklierhormonen in het bloed. Hierdoor maakt het lichaam extra energie en gaat alles in het lichaam sneller werken: de stofwisseling wordt sneller. Als de schildklier te snel werkt, kan u daar last van krijgen. 
Dit kan u merken: afvallen terwijl u goed eet, onrust of snel geïrriteerd zijn, een snel kloppend hart, veel zweten, slecht slapen, trillen, diarree, een dikke hals doordat de schildklier groter wordt en klachten aan de ogen.

Schildklierstorm (thyreotoxische crisis)
Heel zelden wordt de hoeveelheid schildklierhormoon in uw lichaam plotseling veel hoger. U krijgt dan ernstige klachten. Dit heet een schildklierstorm. Dit is gevaarlijk en moet snel behandeld worden. Bij schildklierstorm kunnen artsen verschillende medicijnen voorschrijven, zoals: 

• thiamazol of propylthiouracil: ze remmen de aanmaak van schildklierhormonen.
• jodium (kaliumjodide of natriumjodide) of lithium: ze remmen de afgifte van schildklierhormonen remmen.
• hydrocortison: het zorgt dat schildklierhormonen niet worden omgezet in de actieve vorm.
• propranolol: het zorgt dat schildklierhormonen minder goed werken in het lichaam.

Werking
Propylthiouracil zorgt ervoor dat uw schildklier minder schildklierhormoon maakt. Hierdoor nemen uw klachten af of verdwijnen ze.
Soms gebruikt u dit medicijn samen met het schildklierhormoon levothyroxine, zodat uw schildklier beter in balans blijft.
In de eerste weken kan uw arts ook een hartmedicijn voorschrijven, zoals propranolol of metoprolol, om klachten zoals hartkloppingen te verminderen.

Effect
Het kan een paar dagen tot weken duren voordat u merkt dat het medicijn werkt. Dit komt omdat uw schildklier altijd wat schildklierhormoon in voorraad heeft, en propylthiouracil deze voorraad niet tegenhoudt. Hoe snel u effect merkt, hangt af van hoeveel schildklierhormoon er nog in uw lichaam zit. Meestal wordt de werking van de schildklier binnen enkele dagen tot enkele weken stabiel.

Zeer zelden (bij minder dan 1 op de 100 mensen)

• Te traag werkende schildklier, vergroting van de schildklier (struma) en uitpuilende ogen.

  • Overleg dan met uw arts, het kan zijn dat de behandeling moet worden aangepast.
  • Heeft u een vernauwde keel? Overleg dan met uw arts voordat u dit medicijn gebruikt. Want u heeft kans dat uw keel nog nauwer wordt.

• Overgevoeligheid voor dit medicijn. U merkt dit aan huiduitslag of jeuk. Raadpleeg dan uw arts.  

  Bent u overgevoelig voor dit medicijn? Dan mag u het niet meer gebruiken. Geef dit daarom aan de apotheker door. Het apotheekteam let er dan op dat u dit medicijn niet opnieuw krijgt.

• Maagdarmklachten, zoals misselijk zijn.

  Deze bijwerkingen gaan meestal over als uw lichaam aan het middel gewend is. Als u hier na enkele weken nog steeds last van heeft, raadpleeg dan uw arts.

• Haaruitval en smaakverlies.

  Dit herstelt als u stopt met dit medicijn. Heeft u hier veel last van? Raadpleeg dan uw arts.

• Keelpijn, koorts, spier- en gewrichtspijn en hoofdpijn.

  Deze klachten verdwijnen vaak na enige weken. Is dit niet het geval, raadpleeg dan uw arts.

• Bloedafwijkingen, zoals te weinig bloedplaatjes en een tekort aan witte bloedcellen. 

  • Bij te weinig bloedplaatjes in uw bloed heeft u meer kans op bloedingen. Waarschuw uw arts bij onverklaarbare blauwe plekken, rode puntjes op de huid, bloedneuzen of bij wondjes die te lang blijven bloeden.
  • Witte bloedcellen beschermen het lichaam tegen ziektes. Bij te weinig witte bloedcellen wordt u sneller ziek. U kunt last krijgen van keelpijn, koorts en kleine wondjes in de mond. Neem contact op met uw arts als u hier last van heeft.
  • U heeft de meeste kans hierop in de eerste 3 maanden van de behandeling.

• Leveraandoeningen. U kunt dit merken aan een gevoelige, opgezwollen buik of een gele verkleuring van het oogwit of van de huid.

  • Waarschuw dan direct een arts. U heeft de meeste kans hierop tijdens de eerste 6 maanden van de behandeling.
  • Heeft u een leveraandoening? Overleg dan met uw arts of u dit medicijn mag gebruiken.

• Ontsteking van de bloedvaten. U kunt last krijgen van huiduitslag met vlekjes of blauwe plekken. Krijgt u last van koorts, pijn of andere ernstige klachten? Raadpleeg dan direct uw arts.

  De wand van uw bloedvaten kan ontstoken raken. Welke klachten u krijgt hangt af van het type bloedvat dat ontstoken raakt.

  • Bij milde vormen kunt u last krijgen van huiduitslag met vlekjes of blauwe plekken.
  • Bij ernstige vormen kunt u last krijgen van koorts, minder eetlust en nachtzweten. Als de ziekte vordert kunt u ook last krijgen van klachten als scherpe pijn in de ledematen, pijn op de borst en minder goed voelbare pols.
  • Bij de meest ernstige vorm kunnen De bloedvaatjes van uw organen kunnen ook ontstoken raken. Dit kan zorgen voor pijn en zelfs orgaanfalen.
  • Krijgt u last van koorts, vermoeid zijn, pijn, een tintelend gevoel, moeilijk kunnen ademen of andere klachten? Neem dan direct contact op met uw arts. U mag dit medicijn daarna niet meer gebruiken.

• Schildklierhormonen hebben invloed op de hoeveelheid glucose (suiker) in uw bloed. Heeft u diabetes? Mogelijk moet de dosering van insuline of glucoseverlagers worden aangepast. Meet extra vaak uw bloedglucose.

Heeft u last van een bijwerking? Meld dit dan bij het bijwerkingencentrum lareb. Hier worden alle meldingen over bijwerkingen van medicijnen in Nederland verzameld. Ik wil een bijwerking melden

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.

Hoe?

Tabletten: innemen met een half glas water.

Wanneer?

Te snel werkende schildklier

• Vaak neemt u dit medicijn 3 tot 4 keer per dag.
• Verdeel de doses zo goed mogelijk over de dag. Dan blijft dit medicijn de hele dag werken.  
• Het beste kunt u vaste innametijdstippen kiezen. Dan vergeet u minder snel een dosis. 

Thyreotoxische storm

• U gebruikt het 6 keer per dag.
• Bij een dreigende aanval moet u meestal eerst dit medicijn innemen. Vanaf 1 uur hierna start u met kaliumjodide. 

Hoelang? 

Te snel werkende schildklier

• Na 6 tot 8 weken beoordeelt uw arts of uw klachten voldoende zijn verminderd.
• Meestal duurt de behandeling daarna 1 jaar tot 1.5 jaar.

Thyreotoxische storm

• U krijgt dit medicijn alleen als u een dreigende aanval heeft. 

Het is belangrijk dat u dit medicijn gebruikt zoals de arts heeft voorgeschreven. Bent u het medicijn vergeten in te nemen?

Als u dit medicijn 3 keer per dag gebruikt:

• Duurt het langer dan 2 uur voordat u de volgende tablet moet innemen? Neem de vergeten tablet dan alsnog in.
• Duurt het korter dan 2 uur voordat u de volgende tablet moet innemen? Sla dan de vergeten tablet over. U mag geen extra tablet innemen.

Als u dit medicijn 4 of meer keer per dag gebruikt:

• Duurt het langer dan 1 uur voordat u de volgende tablet moet innemen? Neem de vergeten tablet dan alsnog in.
• Duurt het korter dan 1 uur voordat u de volgende tablet moet innemen? Sla dan de vergeten tablet over. U mag geen extra tablet innemen.

Ja, dat kan. U mag autorijden, en u mag eten en drinken zoals u normaal doet.

Dit medicijn heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje ‘samenstelling’.

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

• De antistollingsmedicijnen acenocoumarol en fenprocoumon. Deze antistollingsmedicijnen kunnen minder goed werken door propylthiouracil. Vertel altijd aan de trombosedienst als u propylthiouracil gaat gebruiken. Meld het ook als uw dosering verandert of als u stopt met dit medicijn.

Zwangerschap 
Overleg met uw arts en apotheker als u zwanger bent of wilt worden. Er bestaat een kleine kans dat dit medicijn schildklierafwijkingen en andere aangeboren afwijkingen veroorzaakt bij het ongeboren kind. Maar een schildklierstoornis kan ook schadelijk zijn voor u en uw baby. Bespreek daarom samen met uw arts wat het risico voor de baby is als u doorgaat of stopt met dit medicijn. 

Uw arts zal u en uw kind extra controleren als u dit medicijn gebruikt tijdens de zwangerschap. En uw arts kan proberen om uw schildklierproblemen te behandelen met een lage dosis van een enkel medicijn.

Borstvoeding
Wilt u borstvoeding geven? Overleg dan met uw arts of apotheker. Dit medicijn komt in kleine hoeveelheden in de moedermelk. 

• Gebruikt u 750 mg per dag of minder? U kunt dit medicijn veilig gebruiken als u borstvoeding geeft. Er worden geen nadelige effecten verwacht bij de baby.
• Gebruikt u meer dan 750 mg per dag? Dan kan uw arts besluiten de schildklierfunctie van uw kind te controleren. Ook kunt u ervoor kiezen na inname van dit medicijn 2 uur te wachten tot u weer borstvoeding geeft. Er is dan nauwelijks meer medicijn in de moedermelk. En de kans op bijwerkingen bij het kind is het kleinst. 

Stop niet zomaar zelf met dit medicijn. De kans is groot dat uw klachten terugkeren. Overleg eerst met uw apotheker en arts. 

Ja, u heeft een recept nodig.

Propylthiouracil is sinds 1948 internationaal op de markt. Het is te krijgen in tabletten als het merkloze Propylthiouracil.

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. Zoals medische richtlijnen, standaarden en literatuur. Bent u benieuwd hoe het apotheek.nl-team dit doet? Bekijk dan de video. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst. De officiële bijsluiter van dit medicijn vindt u bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen op: www.cbg-meb.nl.