Natriumfosfaat in klysma

Natriumfosfaat heeft een laxerende werking. Het helpt u om makkelijker te kunnen poepen.

Het is te gebruiken bij verstopping. Bijvoorbeeld om het laatste deel van de darm leeg te maken voor een darmonderzoek, darmoperatie of bevalling. 

Soms ook bij verstopping in de laatste levensfase (palliatieve zorg). Of bij een dichtzittende darm (ileus) in de laatste levensfase.

• Natriumfosfaat is een laxeermiddel. Een laxeermiddel is een medicijn dat zorgt dat u makkelijker kunt poepen. Het maakt de poep zachter, zodat u minder pijn heeft tijdens het poepen.
• Bij verstopping. Bijvoorbeeld om de darmen leeg te maken voor een onderzoek van de darmen, operatie of bevalling. Soms ook in de laatste levensfase bij verstopping of dichtzittende darm.
• U merkt dat u binnen 5 minuten moet poepen.
• Het zit in een klysma (tube met tuit). Dit is een vloeistof die u via uw anus (poepgat) in uw darm spuit.
• Ga op uw zij liggen. Breng de tuit van het klysma voorzichtig in uw poepgat. Knijp de tube zo veel mogelijk leeg en trek deze terug uit uw poepgat, terwijl u de tube ingedrukt houdt. Anders loopt de vloeistof terug in de tube. Blijf daarna nog 5 tot 10 minuten liggen.
• U kunt last krijgen van maagdarmklachten, zoals misselijk zijn, overgeven, buikpijn en diarree. Ook kan uw poepgat licht geïrriteerd raken. Dit gaat vanzelf over.
• Bent u zwanger? Of wilt u zwanger worden? Vraag aan uw arts of apotheker of u dit medicijn mag gebruiken.
• Geeft u borstvoeding? Vraag aan uw arts of apotheker of u dit medicijn mag gebruiken.

Verstopping

Klachten
Het ontlastingspatroon verschilt sterk per persoon. Sommige mensen hebben 3 keer per dag ontlasting (poep), anderen maar een paar keer per week.

U heeft last van verstopping als de poep minder vaak komt dan u gewend bent. Bij verstopping is de poep hard en droog. Het kan dan ook erg pijn doen tijdens het poepen.

Een verstopping kan ontstaan door de poep te lang op te houden, te weinig vezels in de voeding, te weinig drinken, te weinig lichaamsbeweging, stress of spanning en door een aantal medicijnen.

Als u een aantal dagen niet heeft gepoept, kan de poep zeer hard en pijnlijk zijn.

Behandeling 
Natriumfosfaat is geschikt als de poep aan het eind van de darm erg dik en hard is geworden. De poep gaat er dan moeilijk uit en bij aandrang heeft u veel pijn aan de poepgat. Dit medicijn maakt de harde poep zacht, waardoor het makkelijker het lichaam verlaat.

Nadat u de harde poep kwijt bent, kunt u proberen verdere verstopping te voorkomen. Bijvoorbeeld door meer groente en volkorenproducten te gebruiken, minimaal anderhalve liter vocht per dag te drinken, te bewegen en stress te vermijden.

Eventueel kunt u tijdelijk een mild laxeermiddel, zoals lactulose, gebruiken. Als dit onvoldoende helpt, neem dan contact op met uw arts. Dit klysma is niet geschikt om langdurig te gebruiken bij verstopping.

Werking
Natriumfosfaat werkt laxerend. Het maakt de poep zacht en prikkelt het slijmvlies van het laatste deel van de dikke darm (endeldarm). Hierdoor komt de poep makkelijker naar buiten en uit het lichaam. 

Effect 
De poep komt meestal binnen 5 minuten op gang. Na 2 tot 5 minuten moet u poepen. Zorg daarom dat u in de buurt bent van een toilet als u de klysma gebruikt. 

Kijkonderzoek van de darmen

Natriumfosfaat in klysma wordt gebruikt om de darmen schoon te maken. Bijvoorbeeld vlak voor een onderzoek, darmoperatie of soms voor een bevalling. Bij een kijkonderzoek van de darmen moeten de darmen leeg zijn. Er mag geen poep meer in de darmen zitten. U krijgt daarom een laxeermiddel. Dit is een medicijn waardoor u moet poepen. 

Bij een kijkonderzoek van de darmen bekijkt een maag-darm-leverarts de binnenkant van de darmen met een camera aan een dunne slang. Dit wordt ook een coloscopie, colonoscopie of scopie genoemd. Meestal krijgt u van tevoren uitgebreide informatie over wat u mag eten en drinken voor het onderzoek.

Werking
Natriumfosfaat werkt laxerend. Het maakt de poep zacht en prikkelt het slijmvlies van het laatste deel van de dikke darm (endeldarm). Hierdoor komt de poep makkelijker naar buiten en uit het lichaam. Het wordt gebruikt om de dikke darm schoon te maken vlak voor een onderzoek of darmoperatie. 

Effect
De poep komt meestal binnen 5 minuten op gang. Na 2 tot 5 minuten moet u poepen. Zorg daarom dat u in de buurt bent van een toilet als u de klysma gebruikt. 

Zeer zelden (bij minder dan 1 op de 100 mensen)

• Maagdarmklachten, zoals misselijk zijn, overgeven, buikpijn en diarree. 

• Irritatie van de anus (poepgat).

• Afwijkingen in de hoeveelheid mineralen in het lichaam. De hoeveelheid calcium, kalium, natrium of fosfaat kan te hoog of juist te laag worden. Dit gebeurt alleen als u erg ziek bent of als u dit medicijn vaak gebruikt.

Bij gebruik langer dan 2 weken:

Soms (bij 10 tot 30 op de 100 mensen)

• Branderig gevoel in de anus. Als u last heeft van kloofjes in de anus, kunt u hier meer last van krijgen.

  Deze bijwerking verdwijnt als u stopt met het gebruik.
  Overleg dan eerst met uw arts.

• Langdurige diarree.

  Raadpleeg uw arts als u hier last van krijgt.

Heeft u last van een bijwerking? Meld dit dan bij het bijwerkingencentrum lareb. Hier worden alle meldingen over bijwerkingen van medicijnen in Nederland verzameld. Ik wil een bijwerking melden

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.

Hoe?

• Zorg dat het klysma op lichaamstemperatuur is. Bijvoorbeeld door het in de hand op te warmen.
• Verwijder het dopje. Knijp een druppeltje uit de tube. Dit maakt de tuit een beetje vettig, waardoor u deze makkelijker kunt inbrengen.
• Ga op uw linkerzij liggen. Trek uw rechterbeen omhoog en laat uw linkerbeen gestrekt.
• Breng de tuit van het klysma voorzichtig in uw anus (poepgat).
• Knijp de tube zo veel mogelijk leeg en trek deze weer uit het poepgat. Houd de tube ingedrukt als u hem terugtrekt. Hiermee voorkomt u dat de vloeistof weer terugvloeit in de tube.
• Er blijft altijd een beetje vloeistof achter in de verpakking. Dit is normaal, de ingebrachte hoeveelheid is voldoende voor de werking.
• Blijf na het inbrengen zo mogelijk nog 5 tot 10 minuten liggen zodat de vloeistof er niet weer uitkomt.

Wanneer?

U kunt dit medicijn gebruiken op elk tijdstip van de dag. Maar let wel op dat de ontlasting (poep) snel kan komen binnen 5 minuten.

Hoelang?

U kunt dit medicijn af en toe gebruiken bij ernstige verstopping door harde poep. Gebruik dit medicijn niet elke dag.

Gebruikt u dit medicijn tegen verstopping?  Gebruik het dan niet langer dan 14 dagen. Heeft u dit medicijn vaak nodig? Of kunt u na gebruik nog steeds niet poepen? Neem dan contact op met uw arts. Mogelijk werkt een ander laxeermiddel beter bij u. 

Gebruikt u dit medicijn tegen verstopping in de laatste levensfase? Dan kunt u het gebruiken zolang het bij u werkt.

Bent u een klysma vergeten? Gebruik dan het volgende klysma zodra u eraan denkt en ga door met uw normale schema. Neem geen extra klysma om het vergeten klysma in te halen. 

Autorijden?
Ja, dat kan. U mag autorijden.

Alcohol drinken?

• Bij verstopping: u mag drinken zoals u normaal ook doet.
• Bij darmonderzoek: drink geen alcohol voor uw onderzoek. Alcohol kan er namelijk voor zorgen dat het onderzoek minder goed lukt.

Alles eten?

• Bij verstopping: u mag alles eten. Houd er wel rekening mee dat bepaalde voedingsmiddelen uw klachten kunnen verergeren. Veel drinken en een vezelrijk dieet, zoals groente, fruit en volkorenproducten, kunnen juist een gunstig effect hebben. 

  Kijk voor meer informatie over wat u zelf kunt doen bij verstopping.

• Bij darmonderzoek: u krijgt van tevoren uitgebreide informatie over wat u mag eten en drinken voor het onderzoek. Op de dag van het onderzoek mag u meestal alleen heldere dranken drinken, zoals water, heldere bouillon, thee, koffie zonder melk of frisdrank.

U kunt dit medicijn veilig gebruiken in combinatie met andere medicijnen.

Zwangerschap en borstvoeding

• Gebruikt u dit medicijn 1 keer? U kunt dit medicijn veilig gebruiken tijdens de zwangerschap en het geven van borstvoeding. En er zijn geen aanwijzingen dat bij eenmalig gebruik dit medicijn slecht is voor de zwangerschap of voor de baby. Het wordt ook jarenlang gebruikt door vrouwen die borstvoeding geven, zonder problemen voor de baby.
• Gebruikt u dit medicijn meerdere keren? Overleg met uw arts of apotheker. U kunt dit medicijn beter NIET meerdere keren gebruiken als u zwanger bent of binnenkort wilt worden of als u borstvoeding geeft. Over het meerdere keren gebruiken van dit medicijn tijdens de zwangerschap en het geven van borstvoeding is nog te weinig bekend. Het is ook niet bekend of dit medicijn in de moedermelk komt en of het slecht is voor de baby. Meld het in elk geval aan uw arts en apotheker als u zwanger bent of binnenkort wilt worden. Misschien kan uw arts een ander medicijn voorschrijven. Een medicijn waarvan wel bekend is dat u het veilig kunt gebruiken.

Heeft u dit medicijn voor een korte tijd gebruikt? Dan kunt in één keer stoppen met dit medicijn.

Heeft u dit medicijn langer dan 2 weken gebruikt? Stop dan niet in één keer. U kunt dan last krijgen van ernstige verstopping omdat uw darmen gewend zijn geraakt aan het medicijn. Overleg daarom eerst met uw arts.

Nee, u heeft geen recept nodig. U kunt dit medicijn in de apotheek kopen. De apotheker controleert dan ook of het geschikt voor u is. En of het samengaat met uw andere medicijnen

Natriumfosfaat is al heel lang in Nederland op de markt. Het is zonder recept te krijgen onder de merknaam Colex in een klysma.

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. Zoals medische richtlijnen, standaarden en literatuur. Bent u benieuwd hoe het apotheek.nl-team dit doet? Bekijk dan de video. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst. De officiële bijsluiter van dit medicijn vindt u bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen op: www.cbg-meb.nl.