Ivacaftor, tezacaftor en elexacaftor

Ivacaftor, tezacaftor en elexacaftor zorgen voor minder dik slijm in de longen, zodat u beter kan ademhalen. En ze maken de sappen in de darmen minder dik, zodat de spijvertering beter werkt.  

Artsen schrijven de combinatie voor bij bepaalde vormen van taaislijmziekte (cystische fibrose).

• Ivacaftor, tezacaftor en elexacaftor zorgen voor minder dik slijm in het lichaam.
• Bij bepaalde vormen van cystische fibrose (taaislijmziekte).
• Werkt binnen een paar dagen.
• Tabletten heel doorslikken met een half glas water. Niet kauwen.
• Granulaat (korrels) innemen met een theelepel zacht voedsel of vloeistof.
• Innemen met voedsel waar wat vet in zit, zoals noten, kaas, vlees, of avocado. Dan werkt dit medicijn het beste.
• Bijwerkingen: verkoudheid, diarree, hoofdpijn, duizelig zijn en huiduitslag.
• Niet gebruiken als u zwanger bent. Het is niet zeker of dit medicijn veilig is voor de baby in uw buik.
• Geef geen borstvoeding als u dit medicijn gebruikt. Het is niet zeker of dit medicijn veilig is voor de baby.

Cystische fibrose

Oorzaak en klachten
Cystische fibrose (CF) is een erfelijke ziekte. Iemand wordt ermee geboren. Het wordt ook wel taaislijmziekte genoemd. Het is een ziekte van klieren in het lichaam die slijm maken. Zoals de klieren van de longen, alvleesklier, lever, darmen, huid en mond. Slijm uit deze klieren is bijvoorbeeld nodig om afvalstoffen uit het lichaam te verwijderen. Het helpt ook om verteringsenzymen van de alvleesklier naar de darmen te brengen. Verteringsenzymen zijn stoffen die helpen bij het verteren van eten. 

Bij mensen met CF werkt een bepaald eiwit in de klieren niet goed. Dit eiwit heet het CFRT-eiwit. Dit komt door een fout in een gen. Daardoor wordt het slijm uit deze klieren taai en dik.

Omdat het slijm bij Cystische fibrose taai en dik is kan het niet goed worden afgevoerd. Hierdoor kunnen er verstoppingen ontstaan. Een verstopping in de luchtwegen kan voor een longontsteking zorgen. Verstoppingen in de alvleesklier en in de darmen kunnen voor problemen met de vertering van voedsel zorgen. 

Behandeling
Mensen met cystische fibrose gebruiken veel verschillende medicijnen, zoals spijsverteringsenzymen tegen de maagdarmklachten en antibiotica voor luchtweginfecties.

Soms schrijft de arts ivacaftor met tezacaftor en elexacaftor voor. Dit kan alleen als u een bepaalde soort fout in een gen heeft. Uw arts kan u vertellen of dit medicijn u kan helpen.

Werking
Ivacaftor, tezacaftor en elexacaftor zorgen ervoor dat het CFRT-eiwit beter gaat werken. Hierdoor wordt het slijm minder dik. 

Effect
Het kan enkele dagen voor dit medicijn goed werkt. U kunt dan bijvoorbeeld merken dat u krachtiger kunt ademen.

Soms (bij 10 tot 30 op de 100 mensen)

• Hoofdpijn en duizelig zijn

• Ontsteking van de bovenste luchtwegen

  U kunt last krijgen van verkoudheidsklachten, keelpijn, een loopneus, verstopte neus of een ontsteking van uw voorhoofdsholte of bijholte (sinusitis). Blijft u hier last van houden? Of worden uw klachten erger? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

• Maagdarmklachten, zoals diarree en buikpijn.
  Zelden kunt u misselijk of winderig zijn.

• Huiduitslag en zelden jeuk en acne

Zelden (bij 1 tot 10 op de 100 mensen)

• Oorpijn, oorsuizingen. Zeer zelden verstopte oren.

• Borstafwijkingen, zoals een zwelling of knobbeltje in een borst. Neem contact op met uw arts als u dit merkt.

  Zeer zelden kunt u last krijgen van groei van de borsten. Dit kan ook bij mannen. U kunt ook veranderingen of pijn aan de tepels krijgen. Of u kunt last krijgen van een borstontsteking met pijnlijke borsten of vocht uit de tepels. Heeft u hier last van? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

• Te weinig suiker (glucose) in het bloed (hypo). U last krijgen van honger, een wisselend humeur, in de war zijn, hoofdpijn, moe zijn, duizelig zijn, een bleek gezicht, wazig zien, beven, zweten en hartkloppingen. Bij een erge hypo kunt u bewusteloos raken. Heeft u hier last van? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

Zeer zelden (bij minder dan 1 op de 100 mensen)

• Leverziekten, zoals leverontsteking of uw lever werkt niet goed meer. U kunt last krijgen van een gevoelige of dikke buik, gele verkleuring van het oogwit of van de huid. Heeft u hier last van? Waarschuw uw arts. 

  Uw arts controleert regelmatig hoe goed uw lever werkt. 
  Soms moet u tijdelijk stoppen met dit medicijn tot uw lever zich weer heeft hersteld.

• Psychische klachten, zoals somber zijn en depressie. Heeft last van deze klachten? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

  Zeer zelden kunt u denken aan zelfmoord. 
  Denkt u aan zelfmoord? Bel dan gratis 113 of chat via 113.nl. 

Heeft u last van een bijwerking? Meld dit dan bij het bijwerkingencentrum lareb. Hier worden alle meldingen over bijwerkingen van medicijnen in Nederland verzameld. Ik wil een bijwerking melden

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek.

Hoe?

Tablet:

Heel doorslikken met een half glas water. Niet kauwen, breken of fijnmaken.

Korrels (granulaat):

• Open het zakje.
• Strooi de korrels op een theelepel zacht voedsel, zoals appelmoes of yoghurt. Of in een theelepel vloeistof, zoals een theelepel melk of vruchtensap. Het voedsel of de vloeistof mag niet warm zijn. Neem het mengsel meteen in.

Wanneer? 

• Innemen met voedsel waar wat vet in zit. Bijvoorbeeld voedsel met kaas, volle melk, chocola, vlees, vette vis, tofu, eieren, avocado's, noten of humus. Of met voedsel dat is gebakken in boter of olie.
• Met dit voedsel, wordt het medicijn veel beter in het lichaam opgenomen. Dan werkt dit medicijn het beste.

Hoelang? 

Gebruik dit medicijn zolang uw arts het voorschrijft, meestal maanden tot jaren.

Het is belangrijk dit middel consequent in te nemen. Mocht u toch een dosis vergeten zijn:

• Duurt het meer dan 6 uur voor u de volgende dosis moet innemen? Neem de vergeten dosis dan alsnog in met wat vetrijk voedsel.
• Duurt het minder dan 6 uur voor u de volgende dosis moet innemen? En bent u de ochtenddosis vergeten? Neem een dosis in zodra u eraan denkt. Sla de avonddosis over.
• Duurt het minder dan 6 voor u de volgende dosis moet innemen? En bent u de avonddosis vergeten? Sla de vergeten dosis dan over.

autorijden, eten, drinken?
Ja, dat kan. U mag autorijden, en u mag eten en drinken zoals u normaal doet.

Dit middel heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'.

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende:

• Onderstaande medicijnen vergroten sterk de kans op bijwerkingen door ivacaftor. Overleg hierover met uw arts. Soms zal de arts de dosering van ivacaftor verlagen of een van de onderstaande medicijnen vervangen door een medicijn dat de wisselwerking niet heeft:
  • Claritromycine en erytromycine, antibiotica.
  • Itraconazol, posaconazol, fluconazol en voriconazol, medicijnen om in te nemen tegen schimmelinfecties.
  • Ketoconazol, een medicijn tegen de ziekte van Cushing.
  • Sommige medicijnen tegen hiv. Vraag aan uw apotheker om welke medicijnen dit gaat.
• De volgende medicijnen zorgen ervoor dat ivacaftor minder goed werkt. Overleg hierover met uw arts. Als u stopt met het medicijn duurt het een paar weken totdat dit effect op ivacaftor weg is.
  • Hypericum (sint-janskruid), een kruidenmiddel tegen depressieve klachten.
  • De medicijnen tegen tuberculose rifampicine en rifabutine.
  • De medicijnen tegen epilepsie carbamazepine, fenobarbital, fenytoïne en primidon. Sommige van deze medicijnen worden ook gebruikt bij zenuwpijn en manische depressie.
  • Sommige medicijnen tegen kanker. Vraag aan uw apotheker om welke medicijnen dit gaat. 

Zwangerschap
Overleg met uw apotheker of arts. U kunt dit medicijn beter NIET gebruiken als u zwanger bent of binnenkort wilt worden. Over het gebruik van dit medicijn tijdens de zwangerschap is nog te weinig bekend. Meld het in elk geval aan uw arts en apotheker zodra u zwanger bent of binnenkort wilt worden.

Borstvoeding
Wilt u borstvoeding geven? Overleg dan met uw apotheker of arts. U kunt dit medicijn beter NIET gebruiken als u borstvoeding geeft. Het is niet bekend of dit medicijn in de moedermelk terechtkomt. Als het in de moedermelk komt, kan het schadelijk zijn voor de baby.

U kunt op elk moment in één keer stoppen met het gebruik van dit medicijn. Uw klachten kunnen dan wel terugkomen. Stop dus alleen in overleg met uw arts.

Ja, u heeft een recept nodig. 

Ivacaftor is sinds 2012 internationaal op de markt, tezacaftor sinds 2018 en elexacaftor sinds 2019. De combinatie is te krijgen in tabletten en in sachets met granulaat (korrels) onder de merknaam Kaftrio. 

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. Zoals medische richtlijnen, standaarden en literatuur. Bent u benieuwd hoe het apotheek.nl-team dit doet? Bekijk dan de video. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst. De officiële bijsluiter van dit medicijn vindt u bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen op: www.cbg-meb.nl.