Overgevoeligheid voor de zon door geneesmiddelen

Bij een fototoxische reactie reageert je huid sterker en sneller op zonlicht door een medicijn of een stof in make-up of verzorgingsproducten. Wat gebeurt er precies?

Door de combinatie van zonlicht en een stof in je huid:

• verbrand je veel sneller dan normaal, zelfs bij weinig zon
• is de verbranding heviger dan een gewone zonnebrand
• wordt de huid roder, gevoeliger en meer gezwollen dan je zou verwachten

Hoe erg de reactie is, hangt af van:

• hoeveel medicijn je gebruikt
• hoe lang je in de zon bent geweest
• de felheid van het zonlicht

Het immuunsysteem speelt hierbij geen rol. Dit is wél zo bij een fotoallergische reactie.

Een fototoxische reactie:

• lijkt op een ernstige zonnebrand
• geeft roodheid, pijn en zwelling
• begint vaak binnen enkele uren nadat je in de zon bent geweest
• zit vooral op plekken die direct in de zon zijn geweest
• verdwijnt meestal binnen een paar dagen als je de zon of de veroorzakende stof vermijdt

Later kunnen de plekken donkerder of juist lichter van kleur worden. Soms ontstaan er blaren of littekens. Een andere mogelijke reactie is het verschijnen van blauwe of rode vlekjes doordat kleine bloedvaatjes uitzetten.

Bij een fotoallergische reactie reageert je huid allergisch op zonlicht doordat er een stof op of in je huid zit, bijvoorbeeld uit een medicijn of make-up. Hierbij speelt het immuunsysteem wél een rol.

Wat gebeurt er precies? De stof verandert door zonlicht. Je lichaam ziet deze veranderende stof als gevaarlijk en reageert met een allergische reactie.

Hierdoor:

• ontstaan klachten pas na dagen tot weken
• reageert je huid al op een kleine hoeveelheid van de stof
• kan de reactie telkens terugkomen zolang de stof aanwezig is

Welke klachten kun je krijgen?

• Jeuk
• Roodheid
• Blaasjes, puistjes, schilfertjes of korstjes
• De uitslag zit vooral op plekken die zon hebben gezien, maar kan ook daarbuiten voorkomen

De klachten kunnen weken tot maanden aanhouden, omdat kleine hoeveelheden van de stof langer in de huid blijven zitten. Soms wordt de huid dikker en grover (dit heet lichenificatie). Fotoallergische reacties komen heel weinig voor.

De lijst met medicijnen die een reactie door zonlicht kunnen veroorzaken is lang. De kans erop verschilt per medicijn. Bij diuretica (plastabletten), antibiotica en NSAID's is de kans het grootst. Maar ook andere medicijnen kunnen zonovergevoeligheid geven.

Bekende voorbeelden:

• Doxycycline, een antibioticum. Zonovergevoeligheid komt met name voor bij hogere doseringen en een gebruik langer dan acht dagen, zoals bij de behandeling van Lymeziekte.
• Amiodaron, een middel tegen hartritmestoornissen.
• Terbinafine, een middel tegen schimmelinfecties van de huid en nagels.
• Hydrochloorthiazide, een plastablet.
• Ciprofloxacine, een antibioticum.

Ook cosmetica, zonnebrandcrèmes, middelen tegen insectenbeten en omgevingsstoffen, zoals planten of verf, kunnen zonovergevoeligheid geven.

• Bescherm je huid altijd extra goed tegen de zon.
• Gebruik een zonnebrandmiddel met een hoge beschermingsfactor (SPF).
• Bekijk de bijsluiter om te zien of jouw medicijn een risico geeft op zonovergevoeligheid.
• Bij een medicijn met een hoger risico op zonovergevoeligheid waarschuwt het apotheekteam hiervoor tijdens het eerste-uitgiftegesprek.

Zonovergevoeligheid komt niet vaak voor en is geen reden om je medicijn niet te gebruiken.

Heb je een reactie op de zon terwijl je medicijnen gebruikt? Laat dit altijd weten aan jouw apotheekteam. Samen kijken we naar een oplossing. Wanneer nodig neemt de apotheker contact op met je arts.

Met de Service Apotheek-app heb je altijd de bijsluiters van je medicijnen bij de hand. Je ziet mogelijke bijwerkingen, krijgt tips voor goed medicijngebruik en kunt makkelijk berichten sturen naar je apotheekteam.