Decubitus (doorligwonden)

Doorligplekken kunnen ontstaan wanneer iemand langdurig in dezelfde houding moet liggen of zitten. Bijvoorbeeld wanneer iemand bedlegerig is of in een rolstoel zit. Door de aanhoudende druk op de plekken waar het lichaam op rust, kan de huid hier rood worden en kunnen er blaren en wonden ontstaan. Vooral plaatsen waar het botweefsel dicht aan de oppervlakte ligt zijn er gevoelig voor, bijvoorbeeld het stuitje, hielen, ellenbogen, schouderblad, heupen en enkels.

Decubitus voorkomen

Wanneer eenmaal doorligplekken zijn ontstaan, kan het soms lang duren voordat ze weer verdwenen zijn. Ondertussen kunnen ze veel ongemak en pijn veroorzaken en hebben ze een intensieve verzorging nodig. Wanneer er niks wordt gedaan, kan er een wond ontstaan die steeds groter en dieper wordt. Ook de lagen onder de huid (vet, spieren, pezen, bot) raken dan beschadigd en sterven af. Door te letten op een goede houding, het juiste materiaal en de verzorging van de huid kun je veel ellende voorkomen.

Tips voor een juiste houding

Verander elke twee tot drie uur van houding wanneer je ligt of zit.
Schuif niet tijdens het verplaatsen. Verander je houding door je lichaam op te tillen. Dit kan door jezelf met de armen op te duwen of door te trekken aan een handvat boven het bed.
Verdeel je lichaam over een groot oppervlak; ga bijvoorbeeld niet op een rand zitten. Zorg ervoor dat je lichaam zoveel mogelijk steun heeft. Gebruik waar mogelijk armsteunen, en zet je voeten plat op de grond.
Zorg ervoor dat je niet onderuit zakt; je kunt kussens gebruiken voor extra steun.
Zorg voor een goede doorbloeding van de huid door zoveel mogelijk te bewegen en oefeningen te doen.

Tips met betrekking tot het materiaal

Lig je op je zij? Leg een kussen tussen je knieën en enkels.
Lig je op je rug? Leg een kussen onder je onderbenen zodat je hielen niet op het matras drukken.
Er is ook speciaal decubitusmateriaal verkrijgbaar: antidecubitusmatrassen, -kussens en –onderleggers en een 'dekenboog' voor boven je voeten.

Tips voor een goede verzorging

Was jezelf met lauwwarm water, met een product wat niet ontvet.
Gebruik een ongeparfumeerde zalf om je huid mee in te smeren.
Wrijf, schuur of masseer de huid niet.
Houd de huid droog. Verwissel regelmatig eventueel incontinentiemateriaal.
Draag schone, liefst katoenen kleding, bij voorkeur zo glad mogelijk.
Zorg voor een schone, gladde, droge, katoenen onderlaag op het bed of de stoel. Let hierbij op oneffenheden zoals kruimels, kreukels, infuus of catheterslangen.
Eet gezond en drink voldoende.

Behandeling decubitus

Wanneer je denkt een doorligplek te krijgen, neem dan contact op met je huisarts om af te spreken wat je nu moet doen. Bij het ontstaan van een wond zal meestal een wijkverpleegkundige de verdere controle en wondverzorging op zich nemen.