Tretinoïne om in te nemen

Tretinoïne zorgt ervoor dat bepaalde kankercellen zich ontwikkelen tot normale cellen.

Artsen schrijven het voor bij een bepaalde vorm van kanker in het bloed.

• Tretinoïne zorgt ervoor dat bepaalde kankercellen zich ontwikkelen tot normale cellen.
• Bij een bepaalde vorm van kanker in het bloed (leukemie), samen met andere medicijnen tegen kanker.
• Capsules: slik de capsules met een half glas water tijdens of vlak na het eten.
• Bijwerkingen: droge lippen en huidklachten, zoals jeuk, kloofjes en huiduitslag. Ook maagklachten en darmklachten. Zoals misselijk zijn, overgeven en diarree. Verder hoofdpijn en duizelig zijn.
• Krijgt u last van hartkloppingen, pijn, koorts of benauwd zijn? Waarschuw dan uw arts.
• Blijf uit de felle zon en ga niet onder de zonnebank. Tretinoïne maakt de huid gevoeliger voor UV-licht, waardoor uw huid eerder verbrandt.
• Niet gebruiken als u zwanger bent. Tretinoïne is slecht voor de baby. Uw arts zal voor en tijdens de behandeling regelmatig controleren of u zwanger bent. U moet ervoor zorgen dat u niet zwanger wordt. Dit moet u met 2 verschillende maatregelen tegelijk doen. Bijvoorbeeld de pil samen met een condoom. Dit moet u tijdens de behandeling tot en met 1 maand na de behandeling doen. Vraag uw arts om advies.
• Geef geen borstvoeding als u dit medicijn gebruikt. Het is niet bekend of dit medicijn in de moedermelk komt en of het slecht voor de baby is. 

Kanker

Kanker is een term voor meer dan honderd verschillende ziektes, waarbij lichaamscellen zich ongeremd delen. Het gevolg zijn tumoren (gezwellen) of afwijkingen in bloed en lymfebanen. Het is een erge ziekte die dodelijk kan zijn als u er niets aan doet.

Door nieuw onderzoek is goede behandeling voor veel soorten kanker mogelijk. Bij snelle behandeling voorkomt u dat een kankergezwel doorgroeit in het omringende weefsel of dat het uitzaait. Bij uitzaaiingen ontstaat kanker op andere plaatsen in het lichaam.

Oorzaak
In elke cel zit DNA. DNA bevat de erfelijke eigenschappen van ons lichaam, zoals de bloedgroep en de kleur van de ogen. Door het DNA weten cellen wat ze moeten doen, bijvoorbeeld ook hoe snel ze zich moeten delen. Bij een celdeling ontstaan uit 1 cel 2 dochtercellen, met precies hetzelfde DNA als de moedercel. Als het stukje DNA dat de celdeling bestuurt beschadigd raakt, kan de cel zich sneller gaan delen. De dochtercellen van elke cel hebben dezelfde schade in het DNA. Daardoor gaan ook deze cellen zich ongeremd delen, met kanker tot gevolg.

Hoe de schade in het DNA ontstaat, is vaak onbekend. Het lijkt soms te komen door chemische stoffen als teer in tabaksrook. Of door asbest, alcohol, te veel of te vet voedsel, straling of door erfelijke aanleg.

Verschijnselen
Kanker is een verraderlijke ziekte. Elke kankersoort veroorzaakt weer andere klachten. In het begin zijn er vaak helemaal geen klachten. Pas als een kankergezwel tegen zenuwen aandrukt, is pijn te voelen. Sommige klachten komen bij bijna alle kankersoorten voor. Zoals erg moe zijn, gebrek aan eetlust en sterke vermagering (bijvoorbeeld meer dan 3 kilo per maand).

Bij leukemie kunt u last krijgen van zwellingen van de lymfeklieren, zoals in uw hals, onder de oksels en in de liezen. U kunt vatbaarder zijn voor infecties, bloedneuzen en blauwe plekken. Veel van deze klachten ontstaan doordat de leukemiecellen de groei van gezonde bloedcellen tegengaan. Er zijn dan te weinig gezonde bloedcellen.

Behandeling
De leukemiesoort APL kan worden behandeld met tretinoïne en een kankerremmend medicijn (cytostaticum). Tretinoïne zorgt dat een groot deel van de leukemiecellen zich ontwikkelen tot normale witte bloedcellen. Het kankerremmende medicijn moet de overige leukemiecellen doden. De gezonde bloedcellen hebben dan weer de gelegenheid te groeien.

Het kan enkele weken tot maanden duren voor het effect merkbaar wordt.

Dit medicijn heeft een krachtig werking op de bloedcellen, niet alleen van kankercellen, maar ook van gezonde lichaamscellen. Hierdoor kunnen bijwerkingen ontstaan.

Door de lijst van bijwerkingen kan het lijken dat het middel erger is dan de kwaal. Maar de bijwerkingen komen lang niet bij iedereen in dezelfde mate voor. Bovendien gaan de bijwerkingen na de kuur geleidelijk over.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Soms (bij 10 tot 30 op de 100 mensen)

• Droge mond. ogen en neus. Hierdoor kunt u last krijgen van een verstopte neus, bloedneuzen, ontstoken lippen en kloofjes in de lippen. Ook kunt u een ontsteking van de lippen krijgen. U heeft dan last van droge lippen, schilfers, barstjes, zwelling, jeuk en pijn van de lippen. 

  • Vet uw lippen regelmatig in met lippenbalsem.
  • Heeft u last van droge ogen? Dan kunt u kunsttranen gebruiken. Raadpleeg hiervoor uw arts.
  • Draagt u contactlenzen? Dan kunt u deze vaak door de droge ogen minder goed verdragen.

   

• Maagdarmklachten, zoals misselijk zijn, overgeven, buikpijn, diarree, verstopping en minder eetlust.

• Ontsteking van de alvleesklier. U kunt dit merken aan buikpijn, maagklachten, vette diarree, gele kleur van uw huid en ogen en veel gewicht verliezen. U kunt ook last krijgen van pijn die uitstraalt naar de rug. Heeft u een van deze bijwerkingen? Waarschuw dan direct uw arts.

• Hoge bloeddruk in uw hersenen. Waarschuw uw arts als u last krijgt van hoofdpijn, misselijk zijn of niet meer goed kunt zien.

• Duizelig zijn

• Psychische klachten, zoals in de war zijn, depressie, en angst. Zeer zelden stemmingswisselingen. Heeft u depressie? Zeer zelden kan dit medicijn een depressie erger maken. Raadpleeg uw arts als u merkt dat de klachten erger worden.

• Slapeloos zijn

  Raadpleeg uw arts als u hier last van heeft.

• Minder goed kunnen zien of horen

  Raadpleeg uw arts als u dit merkt.

• Klachten van het hart, zoals hartkloppingen en pijn op de borst.

  Heeft u hier last van? Raadpleeg dan uw arts.

• Benauwd zijn en moeite hebben met ademen.

  Raadpleeg uw arts als u moeite krijgt met ademhalen of zich benauwd voelt.

• Ziek, zwak en vermoeid gevoel. Verder  koorts, rillingen, zweten en pijn in de botten.

  Heeft u hier veel last van? Overleg dan met uw arts.

• Klachten van de huid, zoals huiduitslag, rode huid en jeuk.  

  Heeft u hier veel last van? Overleg dan met uw arts.

• Haaruitval, waardoor kale plekken ontstaan.

  Dit verdwijnt meestal als u stopt met dit medicijn. Heeft u hier veel last van? Raadpleeg dan uw arts.

• Te veel cholesterol en andere vetten in uw bloed

  Hierdoor wordt de kans op hart- en vaatziekten groter wordt. Uw arts zal uw bloed regelmatig controleren. 
   

• Tintelingen of doof gevoel in handen of voeten.

• Blozen

• Hoofdpijn

Zeer zelden (bij minder dan 1 op de 100 mensen)

• Te veel witte bloedcellen in uw bloed. Dit kan samen gaan met ernstige klachten zoals vochtophoping in de longen.

  • Uw arts controleert uw bloed regelmatig tijdens de behandeling.
  • Krijgt u last van moeite met ademen, hoge koorts, duizelig zijn, vochtophoping of zwaarder worden? Waarschuw meteen uw arts. 

• Kans op trombose (bloedstolsels), vooral tijdens de eerste maand van de behandeling.

  • Uw arts controleert regelmatig uw bloedstolling.
  • Krijgt u last van een dikke, harde, rode en pijnlijke plek op het been, pijn in de kuit of een zwaar gevoel in het been? Of heeft u opeens moeite met ademen, pijn of hoest u bloed op? Waarschuw dan meteen een arts.

• Uw huid kan gevoeliger worden voor UV-licht. Bijvoorbeeld van de zon, de zonnebank of UV-lamp. Dit kan jeuk, roodheid en ernstige verbranding geven. Ook kunt u last krijgen van huiduitslag en huidverkleuring. 

  Begint u net met dit medicijn? Blijf dan uit direct zonlicht, vooral tussen 10:00 en 15:00 uur. Bescherm uw huid tegen de zon. Bijvoorbeeld met zonnebrandmiddel en beschermende kleding, zoals een hoed en een zonnebril. Ga niet onder de zonnebank. Krijgt u een ernstige reactie op de zon? Stop dan met dit medicijn en waarschuw uw arts. 

• Ernstige huidaandoeningen, zoals zweren rond de geslachtsdelen, of bobbels op hoofd, hals of armen met koorts (Sweet-syndroom).

  Waarschuw uw arts als u dit merkt.

• Hartaanval, nierverstopping of ontsteking van de hartspier of het hartzakje

  Krijgt u last van hartklachten of een benauwd gevoel? Of krijgt u last van pijn in uw zij, overgeven en koorts? Waarschuw dan meteen uw arts.

• Ontsteking van de bloedvaten

  • De wand van uw bloedvat kan ontstoken raken. Welke klachten u krijgt hangt af van het type bloedvat dat ontstoken raakt.
  • Bij milde vormen kunt u last krijgen van huiduitslag met vlekjes of blauwe plekken. Bij ernstige vormen kunt u last krijgen van koorts, minder eetlust en nachtzweten. Als de ziekte vordert kunt u ook last krijgen van klachten als scherpe pijn in de ledematen, pijn op de borst en minder goed voelbare pols.
  • Raadpleeg uw arts als u deze klachten krijgt.

• Spierontsteking

  U kunt last krijgen van zwakke spieren, spierpijn of koorts. Waarschuw dan uw arts.

Heeft u last van een bijwerking? Meld dit dan bij het bijwerkingencentrum lareb. Hier worden alle meldingen over bijwerkingen van medicijnen in Nederland verzameld. Ik wil een bijwerking melden

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Kijk voor de juiste dosering op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.

Hoe?

Capsule: slik de capsules met een half glas water. Niet kauwen.

Wanneer?

U gebruikt dit medicijn 2 keer per dag.

Slik de capsules op een volle maag, dus tijdens of vlak na het eten. Het werkt dan beter en u heeft minder kans op maagklachten.

Hoelang?

U gebruikt dit medicijn maximaal 3 maanden achter elkaar.

Uw arts geeft aan wanneer u kunt stoppen. Dat ligt aan hoeveel leukemiecellen er nog over zijn. Daarna start de arts meestal een chemokuur om de resterende leukemiecellen te doden. Soms start de arts de chemokuur al tijdens de behandeling met tretinoïne.

Het is belangrijk dat u dit medicijn gebruikt zoals de arts heeft voorgeschreven. 

U gebruikt dit medicijn 2 keer per dag. Bent u het vergeten in te nemen?

• Duurt het nog meer dan 4 uur voordat u de volgende capsule normaal inneemt? Neem de vergeten capsule dan alsnog in.
• Duurt het nog minder dan 4 uur? Sla de vergeten capsule dan over en bel uw verpleegkundige of arts. U mag geen extra capsule nemen.

autorijden?
Ja, dat kan. U mag autorijden.

alcohol drinken? 
Alcohol irriteert de slijmvliezen van het maagdarmkanaal. Het vergroot daardoor de kans op bijwerkingen op de maag en de darmen. Gebruik daarom liever geen alcohol zolang u last heeft van uw maag en darmen.

alles eten?
U kunt alles eten wat uw maag verdraagt. Bepaalde soorten voedsel zijn echter af te raden als u last heeft van uw maag. Als u last heeft van de vetvertering, kunt u beter niet te vet eten.

Op deze site kunt u onder 'Klachten & ziektes', 'Maagklachten' adviezen vinden voor mensen met maagklachten.

Dit medicijn heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'.

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

• Antibiotica van het tetracycline-type. Deze bevatten één van de volgende stoffen: doxycycline, demeclocycline, minocycline of tetracycline. In combinatie met tretinoïne kunnen deze medicijnen de bloeddruk in het hoofd gevaarlijk verhogen. Gebruik deze medicijnen daarom niet samen. Neem contact op met uw arts of apotheker.
• Itraconazol, posaconazol en voriconazol, medicijnen tegen schimmelinfecties. In combinatie met tretinoïne kunnen deze medicijnen de bloeddruk in het hoofd verhogen. U kunt last krijgen van erge hoofdpijn, misselijk zijn en overgeven. Geef het door aan uw arts of apotheker als u deze medicijnen gebruikt. Uw arts zal u extra controleren of u een ander medicijn voorschrijven.
• Ketoconazol, een medicijn tegen de ziekte van Cushing. Dit medicijn kan samen met tretinoïne de bloeddruk in het hoofd gevaarlijk verhogen. Geef het door aan uw arts of apotheker als u ketoconazol gebruikt. Uw arts zal u extra controleren of u een ander medicijn voorschrijven.

Het is belangrijk dat uw arts weet welke medicijnen u nog meer gebruikt. Neem daarom uw medicatieoverzicht mee als u naar het ziekenhuis gaat. Dit is een overzicht waarop staat welke medicijnen u gebruikt, maar ook of u bijvoorbeeld allergisch bent voor bepaalde medicijnen. U kunt dit overzicht bij uw eigen apotheek opvragen. Krijgt u in het ziekenhuis nieuwe medicijnen, of verandert er iets aan uw medicijngebruik? Geef dit dan ook weer door aan uw eigen apotheek. Dan blijft uw medicatieoverzicht actueel.

Zwangerschap
U mag dit medicijn NIET gebruiken als u zwanger bent of als u binnenkort zwanger wilt worden. Dit medicijn is slecht voor de baby. Het veroorzaakt miskramen en aangeboren afwijkingen bij de baby. Vrouwen moeten voor gebruik zeker weten dat ze niet zwanger zijn. Bent u een vrouw in de vruchtbare leeftijd? Dan gelden er bepaalde regels, voordat u dit medicijn mag innemen.

• De arts zal voor de behandeling een zwangerschapstest bij u uitvoeren.
• De arts zal tijdens de behandeling elke maand een zwangerschapstest bij u uitvoeren.
• U moet 2 vormen van een betrouwbare anticonceptie gebruiken tijdens de behandeling tot en met 1 maand na stoppen van tretinoïne. Bijvoorbeeld de pil en condooms. Overleg met uw arts over welke anticonceptie goed is voor u.
• Denkt u dat u toch zwanger bent of bent geworden? Stop dan meteen met het gebruik van tretinoïne. Neem direct contact op met uw arts.
• Bent u gestopt met tretinoïne, maar heeft u nog capsules over? Breng deze dan terug naar de apotheek. Geef uw medicijnen nooit aan iemand anders.

Borstvoeding
Gebruik dit medicijn NIET als u borstvoeding geeft. Het is niet bekend of dit medicijn in de moedermelk komt. Als het in de moedermelk komt, kan het slecht zijn voor de baby. Wilt u borstvoeding geven? Overleg dan met uw arts of apotheker. Misschien kunt u overstappen op een ander medicijn. Een medicijn waarvan wel bekend is dat u het veilig kunt gebruiken.

Een behandeling met dit medicijn is zwaar en kan moeilijk vol te houden zijn, ook al helpt het tegen de ziekte. Vindt u de behandeling te zwaar? Bespreek dit met uw arts of verpleegkundige. Samen kunt u de bijwerkingen bespreken en kijken naar de andere mogelijkheden.

Ja, u heeft een recept nodig.

Tretinoïne is sinds 1962 internationaal op de markt. Het is op recept te krijgen in capsules onder de merknaam Vesanoid.

Tretinoïne is voor ernstige acne en andere huidaandoeningen ook verkrijgbaar in crème, oplossing en mondpasta, zie de tekst tretinoïne op de huid en tretinoïne mondpasta.

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. Zoals medische richtlijnen, standaarden en literatuur. Bent u benieuwd hoe het apotheek.nl-team dit doet? Bekijk dan de video. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst. De officiële bijsluiter van dit medicijn vindt u bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen op: www.cbg-meb.nl.